Η συγγραφέας Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου μιλά στο Παιδικό-Εφηβικό βιβλίο και παιδί

Όταν καλείται κανείς να μιλήσει για ανθρώπους που με το έργο και τη ζωή τους έχουν προσφέρει τα πάντα στον τομέα που επέλεξαν να υπηρετούν, τότε τα λόγια πραγματικά περιττεύουν. Η συγγραφέας Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου στην μακρόχρονη και πολυσήμαντη πορεία της στην ελληνική παιδική λογοτεχνία έχει συνεισφέρει τα μέγιστα στην ανάπτυξη και διάδοση του παιδικού βιβλίου καθώς και της φιλαναγνωσίας στα παιδιά. Εκτός από τα κλασικά, πια, βιβλία της, συχνά επισκέπτεται σχολεία συνομιλώντας με μαθητές και δασκάλους, οργανώνει και συμμετέχει σε εκδηλώσεις σχετικά με το παιδικό βιβλίο. Διατέλεσε για αρκετά χρόνια πρόεδρος του Ελληνικού Κύκλου Παιδικού Βιβλίου συμμετέχοντας στα παγκόσμια συνέδρια της ΙΒΒΥ (Διεθνής Οργάνωση Βιβλίων για τη Νεότητα) και εργάστηκε σε υπεύθυνη θέση στον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ/ΙΟΜ). Έχει λάβει πολλά βραβεία και διακρίσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό συνεχίζοντας τη δράση της ως σήμερα.
Με τη βοήθεια της τεχνολογίας γεφυρώσαμε την μικρή αλλά σημαντική σημαντική απόσταση που μας χωρίζει και είχαμε την τιμή και την χαρά να απαντήσει στις ερωτήσεις μας για την παιδική λογοτεχνία, την ιστορία, το προσφυγικό ρεύμα και πολλά άλλα.

-Κυρία Πέτροβιτς, σας ευχαριστούμε πολύ που δεχτήκατε να μας δώσετε αυτή την ηλεκτρονική συνέντευξη! Η παιδική λογοτεχνία στην Ελλάδα έχει γνωρίσει ιδιαίτερη άνθηση τις τελευταίες δεκαετίες. Ανήκετε στους συγγραφείς  που πρόσφεραν τα μέγιστα στην καθιέρωση και ανάπτυξή της, όχι μόνο με τα έργα σας, αλλά και προσφέροντας πολύωρηεθελοντική εργασία επί 30 συνεχή χρόνια στη Διεθνή Οργάνωση Βιβλίων για τη Νεότητα (www.ibby.org ) και το Ελληνικό της Τμήμα, τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (www.greekibby.gr).Πώς πήρατε την απόφαση να γίνετε συγγραφέας;

- Μου άρεσε να λέω και να γράφω ιστορίες και αγαπούσα πολύ τα παιδιά. 

- Τα τελευταία χρόνια, ειδικά πριν από την οικονομική κρίση, υπάρχει πληθώρα εκδόσεων και συγγραφέων. Πώς βλέπετε το παιδικό βιβλίο σήμερα στην Ελλάδα;

- Παρατηρώ πως δεν υπάρχει ομοιογένεια. ΄Εχουμε αρκετούς συγγραφείς νέους στο χώρο του παιδικού βιβλίου – όχι απαραίτητα νέους και στην ηλικία – που μας δίνουν αξιολογότατα έργα και δείχνουν να έχουν πάρει στα σοβαρά την ενασχόλησή τους με την παιδική/νεανική λογοτεχνία, κάτι εξαιρετικά ευχάριστο, γιατί δείχνει ότι η ανθοφορία του κλάδου συνεχίζεται. Παράλληλα υπάρχουν και άλλοι νέοι συγγραφείς – τονίζω και πάλι, όχι απαραίτητα νέοι και στην ηλικία – που φαίνεται να πιστεύουν ότι η παιδική/νεανική λογοτεχνία είναι ένα εύκολο είδος, όπου μπορούν να «τσαλαβουτήσουν» ευκαιριακά από φιλοδοξία ίσως, ή για να περάσουν την ώρα τους, ή ελπίζοντας να συμπληρώσουν το εισόδημά τους, χωρίς να υποψιάζονται καν τις ευθύνες που συνεπάγεται η συγγραφή βιβλίων για παιδιά και εφήβους έναντι του νεαρού αναγνωστικού κοινού και της κοινωνίας γενικότερα. ΄Εχω επισημάνει και στο περιοδικό ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ μερικά από αυτά τα θλιβερά φαινόμενα, επειδή θέτουν σε κίνδυνο την άνθηση της παιδικής λογοτεχνίας που ξεκίνησε δειλά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εντονότερα μετά τη μεταπολίτευση και συνεχίστηκε τις επόμενες δεκαετίες. 

-Όπως αντιλαμβάνεται κανείς από όσα είπατε παραπάνω η συγγραφή ενός λογοτεχνικού βιβλίου-και μάλιστα παιδικού-είναι μία πολύ απαιτητική και, συχνά, χρονοβόρος εργασία. Για τι ακριβώς θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος ένας νέος άνθρωπος που θέλει με όλη του την ψυχή να γίνει συγγραφέας; Τι είναι πρωτίστως απαραίτητο, το ταλέντο ή η πολλή δουλειά;

- Το ταλέντο και η πολλή δουλειά πάνε μαζί, δε γίνεται να τα ξεχωρίσουμε. Το ταλέντο μόνο δεν αρκεί, όπως δεν αρκεί και η πολλή δουλειά χωρίς το ταλέντο. Το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων και η άσκηση της γραφής είναι μέσα στην πολλή δουλειά που χρειάζεται. Μέσα στη δουλειά θα έβαζα και την κατάρτιση, την ενημέρωση, τη μελέτη των θεωρητικών βιβλίων σχετικά με την παιδική και νεανική λογοτεχνία.  Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, διαπιστώνει κανείς ότι πολλοί νέοι που καταπιάνονται με τη συγγραφή παιδικών ή νεανικών βιβλίων δεν έχουν λάβει τον κόπο να διαβάσουν θεωρία. Ξεκινούν απροετοίμαστοι, χωρίς τις απαιτούμενες γνώσεις, χωρίς να γνωρίζουν καν το ιστορικό της εξέλιξης αυτού του κλάδου, τα επιτεύγματα καθώς και τα τυχόν λάθη που έχουν παρατηρηθεί. Αυτό φαίνεται στα έργα τους και είναι κρίμα. Διότι τα θεωρητικά βιβλία τα σχετικά με το είδος αυτό της λογοτεχνίας, τόσο τα ελληνικά όσο και τα μεταφρασμένα ξένα, είναι πια και πολλά και καλά. Και μπορούν να τους βοηθήσουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της δουλειάς και στον προβληματισμό τους. Για όλα τα παραπάνω χρειάζεται απεριόριστη υπομονή και μεγάλη πειθαρχία.

-Υπάρχει η γενικότερη εντύπωση πως τα σημερινά παιδιά είναι πολύ διαφορετικά από τις παλιότερες γενιές. Εσείς  τι πιστεύετε; 

- Κάποια συνήθη συναισθήματα της παιδικής/εφηβικής ηλικίας (ζήλεια, φοβίες, συγκρούσεις με τους γονείς, κρίση της προσωπικότητας κ.ά.) έχει διαπιστωθεί ότι παραμένουν ίδια σε όλες τις εποχές. Ωστόσο τα σημερινά παιδιά, σύμφωνα με παρατηρήσεις ειδικών, είναι περισσότερο πληροφορημένα, πιο ετοιμόλογα, πιο έξυπνα και ταυτόχρονα πιο ευάλωτα, πιο ανώριμα. Ο Daniel Goleman, στο βιβλίο του Συναισθηματική Νοημοσύνη (Ελληνικά Γράμματα) αναφέρει ότι «τα σημερινά παιδιά είναι πιο μοναχικά και καταπιεσμένα, πιο οργισμένα και απείθαρχα, πιο νευρικά και ευέξαπτα, πιο παρορμητικά και επιθετικά». Επίσης, ο Peter Hollindale, στο βιβλίο του SignsofChildnessinChildren’sBooks (ThimblePress) σημειώνει ότι τα παιδιά του καιρού μας «επηρεασμένα από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τους κανόνες της αγοράς και τη μόδα των συνομηλίκων τους, εγκαταλείπουν την παιδική ηλικία πολύ νωρίτερα, είναι όμως αμφίβολο αν αυτή η εξωτερική ωριμότητα είναι σύμφωνη με την συναισθηματική ωριμότητα που χρειάζεται». 

-Ποια δικά σας παιδικά βιώματα θυμάστε έντονα;

- Τα περισσότερα αφορούν την κόλαση της Κατοχής – που την έζησασε νηπιακή και πρώτη παιδική ηλικία, στο κέντρο της Αθήνας, στα Εξάρχεια, όπου ήταν το πατρικό μου σπίτι. Το πρώτο πράγμα που θυμάμαι στη ζωή μου ήταν ο απαίσιος ήχος της σειρήνας την 28ης Οκτωβρίου το 1940, που όρμησε στ’ αφτιά μου από την ταράτσα της μπλε πολυκατοικίας, με κατατρόμαξε και καρφώθηκε στο τρίχρονο μυαλό μου για πάντα. Ακολούθησαν πλήθος θλιβερές καθημερινές εμπειρίες και φοβερές εικόνες που δεν έσβησαν ποτέ από τη μνήμη μου – οι πεθαμένοι από πείνα ή οι σκοτωμένοι αντιστασιακοί που τους έβλεπα πεσμένους στο δρόμο, οι «μαύροι δράκοι», όπως έλεγα τους ναζί, που με τρόμαζαν με την απαίσια στολή και τον κρότο από τις μπότες τους, τα συσσίτια, το ψωμί με το δελτίο, οι συναγερμοί, το κλείσιμο για ώρες στο καταφύγιο που μύριζε μούχλα με τους μεγάλους γύρω μου έντρομους, αδυνατισμένους και χλωμούς, να προσπαθούν μάταια να κρύψουν την αγωνία τους… Και ύστερα, μετά τη σύντομη χαρά της απελευθέρωσης, οι φρικτές εμπειρίες συνεχίστηκαν με τα αδελφοκτόνα Δεκεμβριανά. Οι φοβερότερες μάχες έγιναν μπροστά στο σπίτι μου, στην Εμμανουήλ Μπενάκη 67. Και τα οδοφράγματα στήνονταν μια στο ύψος της Αραχώβης, μια στο ύψος της Κωλέττη – κι εμείς στη μέση! Τα παιδικά μου μάτια είδαν απίστευτες φρικαλεότητες και από τις δύο πλευρές. Φαίνεται όμως ότι όντως «ουδέν καλόν αμιγές καλού». Τα όσα έζησα ως παιδί, έγιναν μέτρο για να μετρώ σωστά τα κάθε είδους δεινά τούτου του τόπου, τούτου κόσμου και να τους δίνω το μέγεθος που τους αρμόζει.

-Στη μεταπολεμική εποχή αναπτύχθηκαν μεγάλα προσφυγικά και μεταναστευτικά ρεύματα. Με βάση την εμπειρία που αποκτήσατε υπηρετώντας επαγγελματικά στον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης επί τρεις σχεδόν δεκαετίες στο παρελθόν, πώς βλέπετε τη σημερινή κρίσιμη κατάσταση, κυρίως το προσφυγικό ζήτημα;

- Η  εμπειρία και οι γνώσεις μου από τη μακρόχρονη αυτή θητεία στον ΔΟΜ/IOM (https://greece.iom.int/el/%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1) μού επιτρέπουν να έχω ψύχραιμη ματιά και βαθύτατη κατανόηση σε θέματα προσφύγων και μεταναστών.Βλέπω λοιπόν πως οι αιτίες αυτών των φαινομένων παραμένουν περίπου ίδιες: Αιτία της προσφυγιάς είναι οι πόλεμοι, οι φυσικές καταστροφές, οι θρησκευτικές ή πολιτικές διώξεις∙ αιτία της μετανάστευσης είναι η ανέχεια και η οικονομική εξαθλίωση. Η διαφορά με το σημερινό πρόβλημα είναι ότι τότε οι ανεπτυγμένες χώρες είχαν όντως τη βούληση να συμβάλουν στην επίλυση τέτοιων προβλημάτων, κάτι που δεν βλέπω να είναι στις μέρες μας δεδομένο από τις σημερινές Ευρωπαϊκές χώρες, σε σχέση με τους πρόσφυγες από τη Συρία και από χώρες της Αφρικής. Έτσι τα προβλήματα δεν αντιμετωπίζονται όπως θα έπρεπε, παρ’ όλες τις προσπάθειες των διεθνών οργανισμών που ασχολούνται μ’ αυτά τα θέματα.Η Ελλάδα και οι Έλληνες πάντως έπραξαν, νομίζω, και εξακολουθούν πράττουν ό,τι μπορούν και ό,τι τους επιτρέπει η οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα, κάτι που αναγνωρίζεται διεθνώς, αν κρίνει κανείς από τα ευνοϊκότατα σχόλια που δημοσιεύονται σχεδόν καθημερινά.

-Στα βιβλία σας διαφαίνεται πως έχετε ιδιαίτερη αδυναμία στην ιστορία. Είναι αλήθεια αυτό; 

- Αλήθεια είναι, μόνο που δε θα το έλεγα «αδυναμία», αλλά βαθύ σεβασμό και τάση για όλο και περισσότερη γνώση γύρω από την ιστορία. Πιστεύω πως όποιος δεν έχει μνήμη ιστορική μοιάζει με δεντράκι που προσπαθεί να μεγαλώσει χωρίς ρίζες. Αυτό ακριβώς τονίζω και στα παιδιά, όταν με καλούν στα σχολεία:  Όπως τα δέντρα τρέφονται από τις ρίζες τους, έτσι και οι άνθρωποι τρέφονται από το παρελθόν, με εργαλεία τους τη μνήμη και την ιστορία, ώστε να αντιμετωπίσουν σωστά το μέλλον. Η πεποίθησή μου αυτή βέβαια δε σημαίνει ότι ασχολούμαι μόνο με θέματα ιστορικά. Με ενδιαφέρουν εξίσου και τα σημερινά κοινωνικά θέματα.

-Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να μάθουν οι λαοί από την ιστορία τους;

- Το πρώτο που απαιτείται γι’ αυτό το «μάθημα» - ας το ξαναπούμε - είναι να την ξέρουμε καλά και σωστά την ιστορία. Στο βαθμό  που λησμονούμε κάθε φορά τα διδάγματά της, επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη. Όταν τα θυμόμαστε, τότε καταφέρνουμε να τα αποφύγουμε. Για παράδειγμα, η Ευρώπη είχε δείξει ότι διδάχτηκε από τα δεινά των δύο παγκοσμίων πολέμων, γι’ αυτό και προέκυψε η προσπάθεια να πορευτεί ως ενότητα.Αν τα ξεχάσει, ο όλεθρος που θα επακολουθήσει θα είναι απερίγραπτος. Εξίσου απερίγραπτος θα είναι ο όλεθρος για μας τους Έλληνες, αν λησμονήσουμε τα δεινά που επέφερε στη χώρα μας η συμφορά του εμφυλίου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και επιτρέψουμε να μεταλλαχτεί η σημερινή τραγική μας κατάσταση σε εμφύλια διαμάχη. Αν ξεχάσουμε, με άλλα λόγια, ένα από τα βασικότερα διδάγματα της ιστορίας μας: ότι μόνον ενωμένοι καταφέρναμε πάντα να λύσουμε τα προβλήματά μας ακόμα και να μεγαλουργήσουμε. 

-Ποια είναι η σημασία του όρου «παιδική/νεανική λογοτεχνία» και πώς διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα λογοτεχνικά είδη;

Η παιδική/νεανική λογοτεχνία είναι ένας κλάδος της λογοτεχνίας με ιδιαίτερη σημασία, γιατί απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε παιδιά και νέους, δηλαδή στο πολυτιμότερο κομμάτι μιας κοινωνίας. Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά των βιβλίων που εντάσσονται στον κλάδο αυτόν είναι ότι δεν απελπίζουν τον αναγνώστη, μολονότι δεν του κρύβουν τις δυσκολίες της ζωής και τις αντιξοότητες που εμφανίζονται στον ανθρώπινο βίο.  ΄Ετσι, παράλληλα με την αισθητική απόλαυση που προσφέρουν, τον προετοιμάζουν πνευματικά και συναισθηματικά να ζήσει μια πληρέστερη και νοηματισμένη ζωή, οπλίζοντάς τον με θάρρος και βοηθώντας τον στην προσπάθειά  για αυτογνωσία και για κατανόηση των άλλων, εφόδια απολύτως απαραίτητα για μια ομαλή και εποικοδομητική ένταξή του στο κοινωνικό σύνολο. Η σημασία και η συμβολή της παιδικής/νεανικής λογοτεχνίας άλλωστε, στην καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης των παιδιών είναι  αδιαμφισβήτητη.

-Διαβάζουν τα σημερινά παιδιά; Αν όχι, γιατί θα τα προτρέπατε να διαβάζουν ενώ υπάρχουν πιο ευχάριστες ενασχολήσεις για τον ελεύθερο χρόνο τους, όπως π.χ. υπολογιστές, διαδίκτυο, τηλεόραση, ηλεκτρονικά παιχνίδια;

- Στο ερώτημα αν διαβάζουν σήμερα τα παιδιά δεν μπορεί κανείς να απαντήσει με εικασίες ή προσωπικές εντυπώσεις, αλλά με αξιόπιστα στοιχεία. Και τέτοια στοιχεία, που να έχουν προκύψει από σοβαρές έρευνες με ικανοποιητικά δείγματα, δεν υπάρχουν. Εκείνο που θα είχα να πω, είναι πως μέχρι και τη δεκαετία του 1970 το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων ήταν ακόμη προνόμιο και απασχόληση κυρίως των παιδιών των ευπόρων τάξεων και των ανθρώπων με πνευματικές ανησυχίες. Βιβλιοπωλεία δεν υπήρχαν παρά μόνο στις μεγάλες πόλεις και το παιδικό βιβλίο ως είδος ήταν σχεδόν άγνωστο στην ύπαιθρο. Το μόνο που ισοφάριζε ως ένα σημείο αυτή την έλλειψη, ήταν οι γιαγιάδες-παραμυθούδες που υπήρχαν ακόμη. Με το πέρασμα του χρόνου, τα πράγματα άλλαξαν. Σήμερα βιβλία μπορεί να βρει και ν΄ αγοράσει κανείς ακόμα και στις μικρότερες κωμοπόλεις. Και, τουλάχιστον πριν από την οικονομική κρίση, λειτουργούσαν ικανοποιητικά. Αυτό από μόνο του μπορεί να είναι μια απάντηση στο αν διαβάζουν ή όχι περισσότερο τα σημερινά παιδιά – τα παιδιά όλων των κοινωνικών στρωμάτων.

 

Ως προς τις προτροπές για διάβασμα, θα έλεγα ότι σκέτες αυτές, και μάλιστα από ένα συγγραφέα, δεν ωφελούν. Ωστόσο, όποτε μου δίνεται η ευκαιρία, συζητώντας με τα παιδιά όταν επισκέπτομαι σχολεία,  επισημαίνω ορισμένα οφέλη που προσφέρει το διάβασμα βιβλίων λογοτεχνικών κυρίως. Για παράδειγμα, εξηγώ το ότι κάθε βιβλίο λογοτεχνίας συμβάλλει στην αυτογνωσία και στην καλύτερη γνωριμία και την αποδοχή του άλλου, όπως προαναφέραμε – απαραίτητα και τα δύο για την ψυχική μας υγεία και την αρμονική μας συμβίωση με τους συνανθρώπους μας. Αναφέρω επίσης το όφελος που αντλεί ο άνθρωπος από τον γραπτό λόγο γενικότερα, τονίζοντας  πως η βάση και η εκκίνηση του πολιτισμού οφείλεται στην ικανότητα που ανέπτυξε ο άνθρωπος να μετατρέπει τις εικόνες και τις έννοιες σε λέξεις και τις λέξεις να τις μετατρέπει μες στο μυαλό του σε εικόνες και έννοιες, μια «γυμναστική του μυαλού» που κανένα άλλο είδος επικοινωνίας δεν προσφέρει. Αλίμονο αν καταργούσαμε αυτή τη «γυμναστική» και τρεφόμασταν μόνο με έτοιμες εικόνες ή με ηλεκτρονικά παιχνίδια. Θα καταλήγαμε σε ολέθρια «ατροφία» του μυαλού μας.

    Συμπερασματικά, πρέπει να δεχτούμε πως φιλαναγνωσία είναι κάτι πολύτιμο. Η καλλιέργεια της, βέβαια, απαιτεί γνώση και σωστό χειρισμό κυρίως από τους εκπαιδευτικούς. Φυσικά και ο ρόλος των γονέων είναι σημαντικότατος, ως παράδειγμα τουλάχιστον.

-Σας ευχαριστούμε θερμά και σας ευχόμαστε καλή συνέχεια!

 Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Περισσότερες πληροφορίες για τη συγγραφέα και το έργο της μπορείτε να βρείτε στην προσωπική σας ιστοσελίδα: www.loty. gr

Για τον Ελληνικό Κύκλο Παιδικού Βιβλίου: www.greekibby.gr και στη σελίδα του στο Facebook: 

https://www.facebook.com/ibbygreece/?ref=ts&fref=ts

Πληροφορίες για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης στην ιστοσελίδα του: 

https://greece.iom.int/el/%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

 και στη σελίδα του στο Facebook:  https://www.facebook.com/IOMGreece/?fref=ts

ΔΙΑΒΑΣΑΜΕ...

ΕΛΑ ΝΑ ΠΕΤΑΞΟΥΜΕ ΜΑΖΙ ΤΗΣ ΚΑΤΙΑΣ ΠΙΝΟ & ΦΕΝΙΑ, Η ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΤΩΝ ΗΧΩΝ ΤΗΣ ΓΙΩΤΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

 

Δύο πολύ ενδιαφέροντα βιβλία για παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας είχαμε την ευκαιρία να διαβάσουμε τον τελευταίο καιρό, το "Έλα να πετάξουμε μαζί" της Κάτιας Πινό και την"Φένια, την αγαπημένη των ήχων" της Γιώτας Αλεξάνδρου. Και τα δύο κυκλοφόρησαν την τελευταία πενταετία, σε μία εποχή έντονης κοινωνικής, πνευματικής και οικονομικής κρίσης και τα θέματα που διαπραγματεύονται άπτονται άμεσα των νέων,δύσκολων καταστάσεων που προέκυψαν στην καθημερινότητα των παιδιών.
Στο "Έλα να πετάξουμε μαζί" η συγραφέας και εκπαιδευτικός Κάτια Πινό μάς αφηγείται την ιστορία του εννιάχρονου μικρού Τζαπάρ που η δύσκολη οικονομική και πολιτική κατάσταση λόγω του συνεχιζόμενου πολέμου στην πατρίδα του, το Μπαγκλαντές τον αναγκάζει να πάρει το δρόμο της προσφυγιάς για να βοηθήσει την οικογένειά του να επιβιώσει. Ωστόσο, φτάνοντας στην Ελλάδα δεν θα βρει το "γλυκό ψωμί" που ονειρευόταν μαζί με την μητέρα του πριν ακόμη φύγει από το σπίτι. Θα βρεθεί εγκλωβισμένος σε ένα σκοτεινό κύκλωμα που εκμεταλλεύεται τα ασυνόδευτα παιδιά μετανάστες ωθώντας τα στην επαιτεία. Την λύση θα δώσει ένα συνομίληκό του κοριτσάκι και ένα ζευγάρι παγοπέδιλα που θα του ανοίξουν το δρόμο να πραγματοποιήσει τα πιο άπιαστα όνειρά του.
Το θέμα του βιβλίου είναι εξαιρετικά επίκαιρο καθώς τα τελευταία χρόνια η χώρα μας βρίσκεται στη δίνη του προσφυγικού προβλήματος σηκώνοντας ένα δυσβάσταχτο βάρος αναλογικά με αυτό που μπορεί να σηκώσει. Η ιστορία του Τζαπάρ βοηθά τα παιδιά να καταλάβουν τις αιτίες που αναγκάζουν ένα συνομίληκό τους να εγκαταλείψει το σπίτι και τη χώρα του, τους κινδύνους που κρύβει το ξεκίνημα της νέας ζωής σε έναν άγνωστο τόπο και πόσο ανάγκη υπάρχει να δείχνουμε αγάπη και κατανόηση σε όποιον χρειάζεται τη βοήθειά μας χωρίς περιορισμούς. Η ασπρόμαυρη εικονογράφηση του Μάνου Συγγελάκη αποτυπώνει εύγλωττα την αδιέξοδη πραγματικότητα του μικρού ήρωα.
Το βιβλίο βραβεύτηκε με τον Έπαινο του Ελληνικού Κύκλου Παιδικού Βιβλίου το 2011.

Στην "Φένια, την αγαπημένη των ήχων" της Γιώτας Αλεξάνδρου, η συγγραφέας διαλέγει να ασχοληθεί με ένα πολύ ευαίσθητο και σχετικά σπάνιο θέμα στην λογοτεχνία της παιδικής ηλικίας. Η Φένια είναι ένα κορίτσι που πηγαίνει στο δημοτικό σχολείο και έχει μία ιδιαίτερη ευαισθησία στους ήχους. Λατρεύει τους ήχους και την μουσική και τους αισθάνεται σαν φίλους της. Ο αγαπημένος ήχος της είναι αυτός του νερού. Στο σχολείο έχει να αντιμετωπίσει τον Μήτσο τον Απαίσιο και την παρέα του. Της κάνουν τη ζωή δύσκολη αλλά δεν τους κρατάει κακία. Ο αδελφός της θύμωσε πολύ μαζί τους και το είπε στη δασκάλα αλλά εκείνη δεν έκανε τίποτα. Κάτι άλλο είχε στο νου της να κάνει...Κάτι που θα άλλαζε εντελώς τον τρόπο που βλέπουν τα πράγματα απέναντι στην Φένια που έχει απώλεια όρασης.
Αν και το θέμα της αναπηρίας, ειδικά όσον αφορά τα παιδιά, είναι ένα δύσκολο και απαιτητικό θέμα, η συγγραφέας κατορθώνει να το προσεγγίσει μέσα από ένα αμάλγαμα ευαισθησίας, ονειρικής ατμόσφαιρας και παιδικής αθωότητας. Η ηρωίδα γίνεται αμέσως αγαπητή στον αναγνώστη και δεν αισθάνεται στιγμή οίκτο ή λύπηση για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Η ευρηματική ιδέα της δασκάλας αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα και για πρακτική εφαρμογή σε μία πραγματική τάξη. Σε όλα αυτά πολύτιμος αρωγός στέκεται και η εξαιρετική εικονογράφηση της Έφης Λαδά.
Το βιβλίο έχει βραβευτεί με τον Έπαινο της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς το 2012.

Έλα να πετάξουμε μαζί
Κάτια Πινό
Εικονογράφηση: Μάνος Συγγελάκης
Εκδόσεις Βεργίνα
Αθήνα 2011


Φένια, η αγαπημένη των ήχων
Γιώτα Κ. Αλεξάνδρου
Εικονογράφηση: Έφη Λαδά
Εκδόσεις Πατάκη
Αθήνα 2015

Οι ήρωες του '21 μετά το '21

Νικηταράς

Ο αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος), γεννήθηκε στις 2 Απριλίου 1782 στο χωριό Τουρκολέκα της Μεσσηνίας. Ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και πήρε μέρος σε πολλές γνωστές μάχες της Επανάστασης. Ιδιαίτερα διακρίθηκε στις μάχες του Βαλτετσίου, των Δολιανών, των Δερβενακίων και την άλωση της Τριπολιτσάς. Παντρεύτηκε την Αγγελίνα Μπαρμπιτσιώτη, κόρη του γνωστού καπετάνιου Ζαχαρία Μπαρμπιτσιώτη και μαζί απέκτησαν δύο κόρες και έναν γιο, τον Ιωάννη που ακολούθησε επίσης καριέρα στρατιωτικού. Μας παραδίδονται πολλές ιστορίες που εξαίρουν τον καθαρό και ακέραιο χαρακτήρα του, την αξιοπρέπεια και τον ρομαντισμό του.

Ωστόσο το 1839 φυλακίστηκε από τον Όθωνα λόγω της υποστήριξής του στο ρωσικό κόμμα. Τον κατηγόρησαν ως αρχηγό της οργάνωσης "Φιλορθόδοξη Εταιρεία" που συνωμοτούσε εναντίον του Όθωνα. Στη συνέχεια φυλακίστηκε στο Παλαμήδι και στις 11 Απριλίου 1840 προσήχθη σε δίκη όπου αθωώθηκε λόγω έλλειψης στοιχείων. Η ελληνική κυβέρνηση δεν δέχτηκε την απόφαση και παρέμεινε στη φυλακή. Εκεί ο Νικηταράς υποβαλλόταν καθημερινά σε βασανιστήρια μπροστά στα μάτια των συμπατριωτών του και συχνά της οικογένειάς του περιφέροντάς τον στους δρόμους και χτυπώντας τον με μπαστούνια. Η ψυχική υγεία της μίας κόρης του κλονίστηκε βλέποντάς τον να βασανίζεται. Αλλά και η υγεία του ίδιου του ήρωα κλονίστηκε ανεπανόρθωτα. Έπασχε από σακχαρώδη διαβάτη που του προκάλεσε τύφλωση και λέγεται πως σε μια δίκη του παρουσιάστηκε καθιστός. Ο βασιλιάς αρνιόταν επίμονα σε αυτόν και άλλους κρατούμενους ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Το 1841 με παρέμβαση του Μακρυγιάννη αποφυλακίζεται αλλά η υγεία του είναι πολύ κακή. Μετακομίζει στο Άργος όπου είχε ένα αγρόκτημα. Τελικά χάνει το κτήμα λόγω χρεών.

Έπειτα επιστρέφει στον Πειραιά. Με την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 τού αποδίδεται ο βαθμός του υποστράτηγου  ενώ μετά την συνταγματική εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου 1847 διορίστηκε γερουσιαστής, διορίστηκε μέλος της Γερουσίας θέση που του επέφερε μια πενιχρή σύνταξη το μοναδικό πόρο της ζωής του. Τότε υπαγόρευσε τα απομνημονεύματά του στους Τερστέτη και Σούτσο. Η οικονομική του κατάσταση εξακολουθούσε να είναι κακή και αναγκάστηκε να ζητήσει άδεια επαιτείας!
Η αρμόδια αρχή που χορηγούσε τις θέσεις στους επαίτες, είχε ορίσει για τον ήρωα - επαίτη μια θέση κοντά στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα η εκκλησία της Ευαγγελίστριας και του επέτρεπε να επαιτεί κάθε Παρασκευή!

  Η φτώχεια του σχεδόν τυφλού πλέον στρατηγού  ήταν τόση, ώστε δεν είχε χρήματα ούτε για να αγοράσει ψωμί για την άρρωστη γυναίκα του- εκείνος μπορούσε να αντέξει την πείνα περισσότερο.  Το χειρότερο  ήταν πως τον είχαν ξεχάσει  όλοι. Ακόμα κι στρατηγός Μακρυγιάννης  που πριν τον είχε βοηθήσει.

      Κι ας διαδιδόταν η κατάστασή του  από στόμα σε στόμα.

      Η περιπέτεια του ήρωα έφθασε στα αυτιά πρέσβη Μεγάλης Δύναμης, ο οποίος ενημέρωσε σχετικά την κυβέρνησή του.

      Έτσι κάποια στιγμή απεσταλμένος της πρεσβείας βρέθηκε στη θέση που ζητιάνευε ο στρατηγός.

       Μόλις ο Νικηταράς τον  αντιλήφθηκε ποιος ήταν, μάζεψε αμέσως το απλωμένο του χέρι!

     == Τι κάνετε στρατηγέ μου; Ρώτησε ο απεσταλμένος.

     == Απολαμβάνω την ελεύθερη πατρίδα! Απάντησε περήφανα ο ήρωας.

     ==  Μα εδώ την απολαμβάνετε καθισμένος στο δρόμο;

     == Η πατρίδα μου έχει χορηγήσει σύνταξη για να ζω καλά αλλά εγώ έρχομαι εδώ για να παίρνω μια ιδέα πώς περνάει ο κόσμος. αντέτεινε ο περήφανος Νικηταράς.

     Είδε και απόειδε ο ξένος και γύρισε να φύγει χαιρετώντας ευγενικά. Φεύγοντας όμως, άφησε να του πέσει ένα πουγκί με χρυσές λίρες ώστε να μην προσβάλει τον πάμφτωχο στρατηγό.

     Ο Νικηταράς άκουσε τον ήχο, έπιασε το πουγκί το ψηλάφισε και φώναξε στον ξένο.

      == Σου έπεσε το πουγκί σου. Πάρτο για να μην το βρει κανείς και το χάσεις!

  Πέθανε ξεχασμένος και τυφλός στις 25 Σεπτεμβρίου 1849 τα ξημερώματα. Αρχικά τάφηκε δίπλα στον Θεόδωρο Kολοκοτρώνη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών όπως ήταν η επιθυμία του. 

Ωστόσο αργότερα λόγω του θανάτου της γυναίκας και των παιδιών του που δεν άφησαν απογόνους ο τάφος χάθηκε και έκτοτε αγνοείται.

Πηγές:

Νικηταράς Λήμμα Βικιπαίδεια

 https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%82

Γιατί χάθηκε ο τάφος του Νικηταρά;...

Νικηταράς ο Τουρκοφάγος...

Άρθρα από την ιστοσελίδα mixanitouxronou.gr

 http://www.mixanitouxronou.gr/giati-chathike-o-tafos-tou-nikitara-o-iroikos-tourkofagos-simera-den-echi-mnima-oute-anazitise-kanis-ta-osta-tou/

 http://www.mixanitouxronou.gr/nikitaraso-tourkofagos-filakisthike-apo-tous-vavarous-vasanisthike-echase-tin-orasi-tou-ke-katelixe-zitianos-sta-skalia-tis-ekklisias-vinteo/

Ο στρατηγός που ζητιάνευε στον Πειραιά

Άρθρο από την ιστοσελίδα koutouzis.gr

 http://www.koutouzis.gr/nikitaras.htm

Κολοκοτρώνη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Ωστόσο, φαίνεται πως ο θάνατος της γυναίκας και των παιδιών του και η έλλειψη στενών συγγενών και άμεσων απογόνων στάθηκε αφορμή να μην ενδιαφερθεί κανένας και έκτοτε αγνοείται ο τάφος....

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/giati-chathike-o-tafos-tou-nikitara-o-iroikos-tourkofagos-simera-den-echi-mnima-oute-anazitise-kanis-ta-osta-tou/

Ωστόσο, φαίνεται πως ο θάνατος της γυναίκας και των παιδιών του και η έλλειψη στενών συγγενών και άμεσων απογόνων στάθηκε αφορμή να μην ενδιαφερθεί κανένας και έκτοτε αγνοείται ο τάφος....

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/giati-chathike-o-tafos-tou-nikitara-o-iroikos-tourkofagos-simera-den-echi-mnima-oute-anazitise-kanis-ta-osta-tou/

Ωστόσο, φαίνεται πως ο θάνατος της γυναίκας και των παιδιών του και η έλλειψη στενών συγγενών και άμεσων απογόνων στάθηκε αφορμή να μην ενδιαφερθεί κανένας και έκτοτε αγνοείται ο τάφος....

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/giati-chathike-o-tafos-tou-nikitara-o-iroikos-tourkofagos-simera-den-echi-mnima-oute-anazitise-kanis-ta-osta-tou/

ΑΧΩΡΙΣΤΕΣ ΦΙΛΕΣ...ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ; ΜΕΡΟΣ 4ο

4. Θωμάς και Νεκτάριος

 

Ο Θωμάς και ο Νεκτάριος ήταν συμμαθητές των κοριτσιών από την Α΄ Δημοτικού. Όπως συμβαίνει σε κάθε μικρή σχολική τάξη όλα τα παιδιά ήταν ενωμένα σαν μια γροθιά. Ωστόσο καθώς περνούσαν τα χρόνια και διαμορφώνονταν στρατόπεδα και τάσεις δεν άργησαν να φανούν και οι πρώτες κλίκες. Ο Θωμάς γρήγορα έγινε ο αρχηγός των φασαριόζων και "πρώτος ανάμεσα στους μάγκες" όπως του άρεσε να λέει. Ο Νεκτάριος, από την άλλη, επειδή είχε την ατυχία να τραυλίζει ελαφρά όταν μιλούσε για πολλή ώρα βρέθηκε στην μεριά των παραγκωνισμένων που μερικές φορές πάσχιζε για να βγάλει τη μέρα.
Και η αρχή της περασμένης σχολικής χρονιάς τού είχαν δείξει τα δόντια τους από την αρχή.
-Καλημέρα σας, κορίτσια! χαιρέτισε την Άννα και την Χαρά μόλις τις είδε να μπαίνουν από την πόρτα του προαυλίου. Πώς τα περάσατε στις διακοπές; Πή...πή...πή...γατε πουθενά α...α...α...λλού για διακοπ...έ...έ...ές;
-Πι..πι..πι...πιβ και στο κεφάλι σου! τον χλεύασε ο Θωμάς ρίχνοντάς του μια καρπαζιά, ο οποίος όλη αυτή την ώρα στεκόταν ακριβώς πίσω του και χασκογελούσε με την ακολουθία του.
Η Άννα και η Χαρά σαν να ήταν συνεννοημένες άρχισαν να τον χειροκροτούν και ο Θωμάς πιστεύοντας ότι πραγματικά το εννοούσαν υποκλίθηκε βαθιά συνοδεύοντας την υπόκλισή του με διάφορες γκροτέσκες γκριμάτσες προκειμένου να την κάνει ακόμη πιο αστεία.
-Αν υπήρχε 'Οσκαρ, Νόμπελ, Διεθνές και Διαγαλαξιακό βραβείο βλακείας, χαζομάρας και αναισθησίας θα σου το απονείμαμε με όλες τις τιμές! τού είπε η Άννα μη μπορώντας να κρύψει το θυμό της.
-Μόνο αυτό; Είμαι σίγουρη πως αν τύχει και σε δει κανένας επιστήμονας θα σε βάλει σε ένα γυάλινο κλουβί και θα σε μελετάει πρωί, μεσημέρι, βράδυ ως ύστατο δείγμα ανθρώπινης αμυαλιάς, συμπήρωσε η Χαρά σε εξίσου έντονο ύφος.
Ο Θωμάς ακούγοντας τα λόγια τους είχε εξοργιστεί τόσο που τα μάτια του πετούσαν φωτιές και με δυσκολία κρατούσε τις γροθιές του σφιγμένες.
-Εμείς, δεν τελειώσαμε, θα τα ξαναπούμε! είπε απειλητικά στο Νεκτάριο πριν αποχωρήσει. Όσο για σας, κουαρτέτο της συμφοράς, έχετε μπει στα χωράφια μου κι αυτό δεν συγχωρείται! είπε στα κορίτσια δείχνοντάς με το δάχτυλό του.
Όλοι όσοι παρακολουθούσαν τη σκηνή γελούσαν με το πάθημά του αλλά και το κουαρτέτο του!
Βλέπεις, εκτός από μεγάλος μάγκας ήταν και μόνιμα αδιάβαστος...

ΕΙΔΑΜΕ...

Μπάτε σκύλοι αλέστε (The secret life of pets)

ΑΧΩΡΙΣΤΕΣ ΦΙΛΕΣ...ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ;

3. Πώς έγιναν έτσι τα πράγματα

Τελευταία εβδομάδα των μαθημάτων στο Γυμνάσιο. Η ζέστη είχε αρχίσει να γίνεται αφόρητη και παντού οι ρυθμοί είχαν αρχίσει να επιβραδύνονται. Στο προαύλιο τα παιδιά είχαν μελαγχολήσει με τη σκέψη πως σε λίγο ξεκινούν οι σχολικές εξετάσεις αλλά και τη στασιμότητα που χαρακτήριζε τα μαθήματα των τελευταίων ημερών.

Στην αριστερή γωνιά του προαυλίου, κάτω από τη γέρικη ανθισμένη πασχαλιά η Χαρά και η Άννα διασκέδαζαν στολίζοντας τα μαλλιά τους με κλωνάρια από τα λουλούδια της.

-Πρόσεχε! Θα μου βγάλεις τα μαλλιά! είπε γελώντας η Άννα στη Χαρά που προσπαθούσε να της στολίσει το αυτί με ένα μικρό κλωνάρι πασχαλιάς όπως έκαναν τα κορίτσια στη Χαβάη.

-Αχ, επιτέλους αυτή είναι η ευκαιρία που περίμενα για να σε ξεμαλλιάσω! είπε η Χαρά τραβώντας της δήθεν τα μαλλιά με μεγάλη δύναμη.

-Τέλεια! Πάντα ονειρευόμουν να παίξω την "Φαλακρή τραγουδίστρια" του Ιονέσκο! ανταπάντησε η Άννα γελώντας ακόμη πιο δυνατά.

Το διάλειμμα τελείωσε και το κουδούνι κάλεσε τους βαριεστημένους μαθητές πίσω στην τάξη. Ο φυσικός τούς ζάλιζε για την πίεση των υγρών και εκείνοι ονειροπολούσαν. 

Ο μπροστινός των κοριτσιών έπαιζε νευρικά με τις σελίδες του βιβλίου και τα κορίτσια που προσπαθούσαν να συγκρατήσουν κάτι από το μάθημα, κατά τη συνήθεια των περισσότερων μαθητών που χτυπά ο συναγερμός της φιλομάθειας τους στο παρά πέντε.

-Γιατί να σταματήσω, βρε Άννα; Φοβάσαι μη χάσεις κανένα κόμμα; είπε εκείνος θιγμένος.

-Αν εσύ δεν θες να ακούσεις, πρόβλημά σου. Οι άλλοι όμως δεν φταίμε! είπε η Άννα.

-Επίσης τα κόμματα τα χάνουμε στη νεοελληνική γλώσσα, όχι στη φυσική, άσχετε! συμπλήρωσε η Χαρά.

Ο μπροστινός κοίταξε προσεκτικά την τάξη σαν να περίμενε την έγκριση των υπόλοιπων για κάτι και επανήλθε:

-Τι να μας πείτε κι εσείς, κ. τίμιες!Εσείς δεν ήσασταν που καταδώσατε στο διευθυντή τον Θωμά για το ότι έδειρε τάχα τον Νεκτάριο; είπε χαιρέκακα.

Τα κορίτσια έμειναν άναυδα.